Лепей чым “бульба, тэлевізар і рыбалка». Мінчук купіў старую хату і перарабіў яе ў нешта незвычайнае
19.12.2022 41643
Станіслаў Жураўлевіч, фота: Дар’я Буракіна, відэа: Яна Сіяніхіна
“Многія скажуць: ну што за дурнота-рабіць карцінную галерэю са старой хаты ў глухой вёсцы ўдалечыні ад Мінска? Але наш сённяшні герой думае інакш-у мастацтва няма межаў і канонаў. Сёння мы адправіліся ў залішне паглядзець, што ў яго атрымалася.
Старыя знаёмыя!
10 гадоў таму Артур і яго жонка, мастачка Лора Паўлава, купілі стары дом у вёсцы на беразе маляўнічага возера Чаросава пад Лепелем. Рамантаваць яго не было сэнсу-гады яго не пашкадавалі, бярвёны грунтоўна прагнілі. Таму на яго месцы быў пабудаваны новы дом, крыху пазней-лазня. Зрэшты, з гэтай гісторыяй наш чытач ужо знаёмы — пра будоўлю на беразе і філасофію жыцця ля вады ў далі ад горада мы пісалі ў лютым. Але вось не прайшло і года і мы зноў у Чаросава — глядзім новы аб’ект. У гэты раз-карцінную галерэю і адначасова майстэрню мастачкі, асновай для якога стала старая закінутая хата на краю вёскі.
– За 100 метраў ад нашага дома стаяла закінутая старая хата, — распавядае Артур перадгісторыю. – 9 гадоў праязджалі міма, не звяртаючы на яе ўвагі. Летась мыс суседам-паляўнічым пайшлі аглядаць наваколле. І з пагорка, з другога боку вёскі, на гэты дом адкрыўся здзейснена іншы выгляд-ён стаіць на ўзгорку, з якога адкрываюцца цудоўныя віды на возера. Я падзяліўся сваімі назіраннямі з жонкай. Яна тады сказала, што ў яе няма нармальнай майстэрні, у якой бы яна магла працаваць. І тады мы падумалі, што гэта быў бы нядрэнны варыянт. Таму ў чэрвені мы купілі гэтую хату. Ідэя з майстэрні развілася-з’явіліся думкі аб стварэнні мастацкай галерэі. Але галерэя сама па сабе, для сябе, для суседзяў? Вядома няма. У выніку ідэя канчаткова аформілася: гэта будзе дом мастак і міжнародная галерэя адначасова — у старой вёсцы, у старым доме. І гэта выдатна, што сюды будуць прыязджаць людзі з розных краін, выстаўляцца карціны розных мастакоў.
Другое жыццё старога дома
Што ўяўляў сабой дом? Гэта была звычайная драўляная хата з халоднай прыбудовай. У ёй даўно ніхто не жыў, участак стаў зарастаць кустамі і дрэвамі — увогуле, звыклая карціна для кінутага жылля.
Перш за ўсё пазбавіліся ад хламу, які назапасіўся ў доме і вакол яго. А яго было нямала — дом пабудавалі яшчэ ў 1950 годзе.
Пры дэталёвым аглядзе высветлілася, што дах да далейшай эксплуатацыі непрыдатная-яна працякала, некаторыя канструкцыі падгнілі і іх трэба мяняць. Прыбудова трапіла ў спіс першачарговага зносу, бо на яе месцы па праекце была запланаваная вялікая тэраса. У выніку над домам з’явіўся новы двухсхільны дах, які вылучаны на некалькі метраў наперад, каб закрыць сабой прасторную тэрасу.
З фасадам мудраваць не сталі-стары зруб абшылі звычайнай хваёвай обрезной дошкай па тэхналогіі вентфасада.
– У акрузе старыя дамы пафарбаваныя ў традыцыйныя колеры-жоўты, зялёны, сіні, — кажа Артур. – Але раз мы ўзяліся рабіць галерэю, то на агульным фоне трэба выглядаць асабліва, незвычайна. Таму я пафарбаваў фасад у чорны і мне падабаецца, як дом цяпер выглядае. Няма нейкага канону, як павінна выглядаць галерэя, таму мы змаглі рабіць усё так, як нам падабалася. Напрыклад, пры замене старых вокнаў мантажнікі выявілі, што яны стаяць не ў адной плоскасці з фасадам, «заваленыя». І хацелі паставіць новыя ўжо па ўзроўні. Я ж палічыў, што будзе правільна, што новыя вокны будуць стаяць у тым жа становішчы, што і старыя.
На знешні выгляд паўплывала і панарамнае акно практычна на ўсю шырыню сцяны з боку возера. Каб яго ўсталяваць, прыйшлося выразаць вялікі кавалак сцяны паміж двума роднымі аконнымі праёмамі. Дзякуючы гэтаму ўнутры шмат натуральнага святла. Ды і інтэр’ер выглядае куды цікавей.
А што ўнутры?
Унутры таксама работ хапала. Спачатку пазбавіліся ад старой мэблі, потым знялі са сцен «культурны пласт» з ДВП, газет і шпалер.
– У доме было некалькі рэпрадукцый у рамах, – кажа Артур. – Іх выкідваць не сталі, яны будуць як частка гісторыі простай беларускай хаты, якая ператварылася ў мастацкую галерэю.
Прастора дома падзялялася на дзве часткі-у першай знаходзілася кухня з вялікай рускай печчу, у другой — жылы пакой-спальня з грубкай. У першай частцы сцяны агалілі да бярвення зруба. Іх вырашылі пакінуць у інтэр’еры-як дух даўніны і частка пражытай гісторыі дома. Артур кажа, што зачысціць іх да гладкага стану было няпроста — шліфоўка заняла некалькі тыдняў, праца цяжкая, пыльная. Але вынік уладальнікам спадабаўся. Бярвёны пакрылі насычэннем і мы бачым дрэва ва ўсёй натуральнай прыгажосці — з усімі заганамі, слядамі шашаля, сучкамі. Сцены выглядаюць максімальна натуральна, атмасферна, іх цікава разглядаць, прыемна чапаць рукамі.
У другой палове сцяны былі атынкаваны глінай па драўлянай драніцы. Тынкоўку вырашылі адрамантаваць і пафарбаваць у белы колер. Затлумляцца выраўноўваннем не сталі, таму ў інтэр’еры мы бачым гладкія белыя сцены, але з усімі няроўнасцямі.
– Падваконнікі мы спецыяльна так і пакінулі-дзесьці яны схаваныя пад тынкоўкай, а дзесьці праступаюць,-тлумачыць Артур. – З аднаго боку гэта выглядае нядбайна, а з другога боку — чаму б і не?
Столі класічныя-бэлькі з прыбітымі внахлест шырокімі дошкамі. Іх проста пачысцілі і пафарбавалі ў белы колер. Каб не ацяпляць вуліцу, Артур уцяпліў столь з боку гарышча.
Важная частка інтэр’еру – Новая печ-камін. Гэта асноўная крыніца ацяплення галерэі. Асвойваць прафесію печніка Артур не стаў, запрасіў спецыяліста. Аб выдаткаваных двух тысячах далярах Артур не шкадуе, печ атрымалася выдатнай — кампактная, хутка выгравае ўсю галерэю, доўга захоўвае назапашанае цяпло.
На яе месцы раней стаяла руская печ, але яна займала значна больш месца. Яе функцыянал у новай канцэпцыі апынуўся незапатрабаваным. Да таго ж яна была старой, магчыма, аварыйнай, таму яе разабралі. Старую грубку таксама ператварылі ў груду цаглін у двары. Зрэшты, неўзабаве яны зноў перабраліся ў дом, праўда, ужо ў іншай іпастасі. На месцы печак з’явіліся праломы ў драўлянай падлозе. У выніку рашэнне было такое-забрукаваць іх старым, але вельмі трывалым пячным цэглай нараўне з драўлянай падлогай. Пасля насычэння гидрофобизатором яны не пыляць, з іх лёгка прыбраць смецце.
На падлогах ляжаць шырокія дошкі таўшчынёй 8 см. мяняць іх на нешта больш сучаснае сэнсу не мела-такія падлогі праслужаць вечнасць. Таму іх проста перафарбавалі ў светла-шэры колер.
Усе брудныя і цяжкія працы ўладальнік прарабіў сам, толькі часам прыцягваў аднаго-двух памочнікаў. А вось афарбоўкай сцен і падлог займалася сама гаспадыня майстэрні.
– Лора, калі ўбачыла, як я пафарбаваў фасад, сказала, што ўнутры фарбаваць будзе сама, гэтую працу яна мне не даверыла, — смяецца Артур.
Фінальны штрых у перафарматаванні старога дома ў галерэю-ўстаноўка трэкавых свяцілень і пракладка новай праводкі ў супрацьпажарных рукавах. Усе работы занялі чатыры месяцы. Праўда, працаваць прыйшлося практычна штодня, з раніцы і да вечара.
Вакол дома яшчэ маюцца быць работы па далейшым добраўпарадкаванні, але неабходны мінімум ужо ёсць — для гасцей прадугледжана паркоўка, устаноўлены прыбіральні.
Каму гэта трэба?
Мясцовыя жыхары з цікаўнасцю сачылі за стараннямі менчука-што ж атрымаецца зрабіць са старой хаты, якую, па добраму, трэба было пусціць на дровы?
– Калі я ім распавёў, што гэта будзе Міжнародная мастацкая галерэя, то сустрэў адкрытае неразуменне, — распавядае Артур. – Для іх незразумела, як можа галерэя знаходзіцца ў вёсцы, ну што гэта такое? Проста будуць вісець карціны? А дзе бульба?
Але гэта не моцна хвалюе нашых герояў. І тут варта ўспомніць, што пасля будаўніцтва дома на беразе, Артур і Лора зрабілі нямала, каб разнастаіць жыццё мясцовых людзей. Спачатку ў іх з’явілася цэлае поле лаванды. Пытанне “чаму не бульба” сышоў з позвы, калі стаў праводзіцца штогадовы Летні фестываль “Лаванда Лепей” — прыязджае шмат гасцей, гучыць музыка, людзі маюць зносіны, весяляцца. А потым у вёсцы не засталося пустуючых дамоў – усё раскупілі. Такім чынам месца стала ажываць, напаўняцца сэнсамі больш складанымі, чым «бульба, тэлевізар і рыбалка».
– Мы заўсёды ствараем нешта новае: спачатку лавандавае поле, цяпер галерэя. Мы спрабуем паказаць людзям, што ёсць нешта больш цікавае, чым звыклы побыт. Думаю, галерэя-гэта не апошні наш праект.
Дарэчы, адкрыццё галерэі / хаты мастачкі «Lora Pavlova gallery Lepey» запланавана на 24 снежня.”
